TỔNG QUAN
Tại COP26, Việt Nam đã cùng gần 150 quốc gia cam kết đưa mức phát thải ròng về “0” vào giữa thế kỷ; cùng với hơn 100 quốc gia tham gia cam kết giảm phát thải khí methane toàn cầu vào năm 2030 so với năm 2010; cùng 141 quốc gia tham gia tuyên bố Glasgow của các nhà lãnh đạo về rừng và sử dụng đất; cùng gần 50 quốc gia tham gia tuyên bố toàn cầu về chuyển đổi điện than sang năng lượng sạch.
Các cam kết mạnh mẽ và những ý kiến đóng góp có trách nhiệm của Việt Nam đã được cộng đồng quốc tế đánh giá cao, mở ra nhiều cơ hội hợp tác về tăng trưởng ít phát thải, thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu…
Ngay sau COP26, Thủ tướng Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo các Bộ/Ngành khẩn trương nghiên cứu, xây dựng Chương trình, Kế hoạch triển khai thực hiện các cam kết của Việt Nam. Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại COP26 do Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng ban, thành viên là lãnh đạo các Bộ, ngành; ban hành Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo.
Năm 2022, dưới sự chỉ đạo Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia đã họp chính thức 3 phiên và một số cuộc họp đột xuất khác để thảo luận, thống nhất và cho ý kiến về những vấn đề lớn như: Xây dựng, ban hành Đề án, Chiến lược, Kế hoạch hành động triển khai kết quả Hội nghị COP26; rà soát, cập nhật Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) gửi Ban thư ký Công ước khung của Liên hợp quốc về BĐKH; rà soát, sửa đổi cơ chế, chính sách, pháp luật ứng phó với BĐKH và chuyển đổi năng lượng; hoàn thiện Quy hoạch điện VIII và Quy hoạch tổng thể phát triển năng lượng quốc gia; đẩy mạnh, đổi mới công tác truyền thông để toàn dân, cộng đồng doanh nghiệp thống nhất nhận thức và đồng hành cùng Chính phủ trong thực hiện cam kết tại COP26; tiếp tục tham gia và thực hiện các sáng kiến, thỏa thuận quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh phục vụ ứng phó với BĐKH và phát triển kinh tế các-bon thấp.
Với vai trò là cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, Bộ TN&MT đã nỗ lực triển khai các nhiệm vụ và đã đạt được một số kết quả quan trọng. Trong đó, Bộ TN&MT đã trình Chính phủ ban hành Đề án về những nhiệm vụ, giải pháp triển khai kết quả Hội nghị COP26; Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu giai đoạn đến năm 2050.
Để hoàn thiện khung pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và ứng phó với BĐKH, Bộ TN&MT đã xây dựng, trình và được Chính phủ phê duyệt Nghị định 06/2022/NĐ-CP ngày 07/01/2022 về quy định giảm nhẹ phát thải KNK và bảo vệ tầng ô-dôn; Nghị định 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT; trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quyết định số 01/2022/QĐ-TTg ngày 18/01/2022 Ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải KNK phải thực hiện kiểm kê KNK (trong đó, 1.912 cơ sở có mức phát thải KNK hàng năm từ 3.000 tấn CO2 trở lên phải có trách nhiệm thực hiện kiểm kê KNK); trình Thủ tướng xem xét ban hành danh mục phân loại xanh quốc gia làm cơ sở phân loại dự án ưu tiên cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh…
Bên cạnh đó, Bộ cũng ban hành Thông tư số 17/2022/TT-BTNMT ngày 15/11/2022 quy định kỹ thuật đo đạc, báo cáo, thẩm định giảm nhẹ phát thải KNK và kiểm kê KNK lĩnh vực quản lý chất thải; nghiên cứu đánh giá tác động của Cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) đến các hoạt động kinh tế - xã hội nhằm đảm bảo Việt Nam thực hiện đầy đủ các cam kết về giảm nhẹ phát thải KNK đối với quốc tế; hướng dẫn thực hiện NDC năm 2022, bao gồm mục tiêu giảm phát thải đối với từng lĩnh vực và thích ứng với BĐKH với các biện pháp thực hiện.
Đặc biệt, trong năm 2022, dấu ấn quan trọng nhất của Việt Nam trong hành trình chống BĐKH, thực hiện cam kết giảm phát thải KNK là việc đàm phán và thông qua Tuyên bố chính trị thiết lập quan hệ Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) cùng với Nhóm các đối tác quốc tế (IPG) (bao gồm: Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu, Đan Mạch và Na Uy).
Thông qua JETP, các đối tác quốc tế sẽ giúp Việt Nam thực hiện mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Năm 2023, Bộ TN&MT đã chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án triển khai Tuyên bố JETP, trong đó xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, phân công trách nhiệm cụ thể cho các Bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, tổ chức liên quan. Ngoài ra, Bộ đã phối hợp với Bộ Tài chính hoàn thiện Đề án phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam; thúc đẩy hợp tác với các nước, các tổ chức, định chế tài chính quốc tế và khu vực tư nhân để vận động hỗ trợ thực hiện cam kết tại COP26, các chương trình hợp tác song phương và đa phương, hỗ trợ khối doanh nghiệp phát triển công nghệ ít phát thải.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các địa phương đã tổ chức quán triệt các cam kết tại Hội nghị COP26, tăng cường năng lực, nhận thức của đội ngũ cán bộ và tuyên truyền đến các doanh nghiệp, nhân dân; tổ chức triển khai các chiến lược, kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH; hướng dẫn các cơ sở trên địa bàn thuộc đối tượng phải kiểm kê KNK theo Quyết định số 01/2022/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ xây dựng kế hoạch, lộ trình giảm phát thải KNK phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh; rà soát, cập nhật danh mục cơ sở trên địa bàn.
Nhiều địa phương đã thực hiện các giải pháp thích ứng với BĐKH trong nông nghiệp; kêu gọi đầu tư phát triển các dự án năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời, điện gió trên địa bàn. Các địa phương có biển đã tiến hành giao các khu vực biển để thực hiện các dự án điện gió gần bờ theo thẩm quyền như Cà Mau: 8 dự án; Bạc Liêu: 3 dự án; Trà Vinh: 5 dự án; Sóc Trăng: 3 dự án; Bến Tre: 4 dự án; Tiền Giang: 1 dự án…, đồng thời xúc tiến kêu gọi các doanh nghiệp tiếp tục đầu tư phát triển các dự án năng lượng tái tạo trên địa bàn quản lý.
Nhiều doanh nghiệp, tập đoàn, tổng công ty như Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem)… đã rà soát, đề xuất sửa đổi văn quy phạm pháp luật và cập nhật, bổ sung cơ chế chính sách, chiến lược, quy hoạch phát triển của từng ngành, lĩnh vực phù hợp với cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050; xây dựng hướng dẫn kiểm kê KNK cho cơ sở; áp dụng các biện pháp giảm phát thải khí mê-tan trong các hoạt động; xây dựng mô hình phát triển ngân hàng xanh; đầu tư, cải tiến công nghệ xử lý ô nhiễm, tái chế, xử lý chất thải; triển khai các giải pháp thu hồi và lưu giữ các-bon, đầu tư hệ thống thu hồi khí CO2…
Tại Hội nghị COP27 diễn ra tại Ai Cập vào tháng 11/2022, Việt Nam một lần nữa tái khẳng định cam kết đưa mức phát thải ròng về “0” vào năm 2050 và thể hiện rõ nỗ lực của Việt Nam trong cuộc chiến chống BĐKH. Tại đây, Việt Nam đã nộp NDC cập nhật lần thứ 2, trong đó phản ánh các hành động cụ thể cần thực hiện từ nay tới năm 2030 phù hợp với lộ trình đạt phát thải ròng bằng “0” và cam kết giảm 30% phát thải khí mê-tan. NDC cập nhật lần 2 của Việt Nam đã tăng nỗ lực đáng kể so với NDC nộp năm 2020. Đồng thời, Việt Nam khẳng định, chuyển đổi năng lượng là yếu tố then chốt để Việt Nam đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 và kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ Việt Nam thực hiện thành công quá trình chuyển đổi năng lượng, đảm bảo giá thành hợp lý cho tất cả mọi người có thể tiếp cận.
Tiếp nối thành công từ Hội nghị COP26, COP27, tại Hội nghị COP28 (diễn ra vào tháng 12/2023 tại Dubai, Các tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất), Việt Nam tiếp tục thể hiện cho quốc tế thấy những cố gắng của mình về thích ứng với BĐKH. Đồng thời, tiếp tục huy động nguồn lực, tăng cường quan hệ hợp tác quốc tế nhằm triển khai thực hiện cam kết giảm phát thải ròng bằng “0”.
*** *** ***
Việt Nam đã có những cam kết mạnh mẽ đối với các hành động khí hậu tại COP26, được cộng đồng quốc tế ủng hộ mạnh mẽ; Hàng loạt các nước phát triển, các tổ chức lớn trên thế giới đã đồng loạt cam kết hỗ trợ Việt Nam trong quá trình chuyển dịch năng lượng, cũng như đạt được các cam kết tại COP26 và Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu.
Có thể khẳng định, COP26 là dấu mốc quan trọng, động lực to lớn thúc đẩy Việt Nam phát triển toàn diện, bền vững. Hội nghị COP26 đánh dấu sự chuyển đổi mang tính đột phá trong mô hình phát triển trên thế giới, từ dựa trên năng lượng hóa thạch, sang phát triển ít phát thải, hướng tới phát thải ròng bằng "0". Trong đó, vấn đề chuyển đổi sang năng lượng sạch và nhanh chóng chấm dứt sử dụng than được thúc đẩy mạnh mẽ. Các nguồn tài chính quốc tế cho phát triển điện than sẽ sớm chấm dứt và chuyển sang tập trung hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, duy trì, phát triển rừng và bảo vệ các hệ sinh thái…
Việt Nam đi đúng dòng chính của xu thế phát triển toàn cầu cùng với các nước phát triển có tiềm năng về kinh tế, công nghệ cao. Việc cam kết đưa phát thải ròng về “0" và tham gia cam kết mê-tan đã gửi đi tín hiệu mạnh mẽ tới cộng đồng quốc tế, khai thông nguồn tài chính toàn cầu cho phát triển ít phát thải, đây cũng là cơ hội cho Việt Nam phát triển.
Để triển khai kết quả Hội nghị lần thứ 26 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao nhận thức, quyết tâm của các cấp, các ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân kiên định với quá trình chuyển đổi. Cùng với đó, Việt Nam cần tích cực, chủ động tăng cường hợp tác quốc tế về tài chính, công nghệ, tăng cường năng lực triển khai Thỏa thuận Paris và các cam kết được tại Hội nghị lần thứ 26 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu...
*** *** ***
Trên tinh thần chung của cả đất nước, đồng hành cùng các cấp ngành, doanh nghiệp, người dân… quyết tâm triển khai, thực hiện hiệu quả các cam kết của Việt Nam tại COP26; truyền thông có trách nhiệm xung quanh các vấn đề đã được Việt Nam cam kết tại COP26, hành động của toàn xã hội hướng đến sự phát triển bền vững của đất nước – Viện Báo chí và Truyền thông xã hội phối hợp cùng Tạp chí Tài nguyên – Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) và các bên liên quan, chủ trương triển khai xây dựng ấn phẩm: “Việt Nam & COP26: Cam kết – Dấn bước”.
MỤC ĐÍCH - Ý NGHĨA
Ấn phẩm: “Việt Nam & COP26: Cam kết – Dấn bước” sẽ thúc đẩy sự tham gia hiểu biết về nỗ lực chung của toàn nhân loại trong vấn đề bảo vệ trái đất xanh. Trong đó, có sự tham gia chủ động, tích cực, hiệu quả của Chính phủ và nhân dân Việt Nam;
Ấn phẩm: “Việt Nam & COP26: Cam kết – Dấn bước” được xây dựng từ những nguồn thông tin chính thống, là tài liệu quan trọng thể hiện quyết tâm, nỗ lực, trách nhiệm của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết tại COP26;
Ấn phẩm: “Việt Nam & COP26: Cam kết – Dấn bước” phản ánh khách quan, sinh động những thành quả cơ bản trong giai đoạn đầu Việt Nam thực hiện cam kết tại COP26; biểu dương nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị, người dân và doanh nghiệp trên hành trình kiến tạo Việt Nam xanh;
Ấn phẩm: “Việt Nam & COP26: Cam kết – Dấn bước” là tài liệu quan trọng về mặt thông tin, kiến thức: Truyền tải hoạt động của các cơ quan nhà nước; sự vào cuộc sáng tạo của doanh nghiệp; khát khao xây dựng của cộng đồng; kỳ vọng của quốc tế… trên hành trình phát triển bền vững – Sẽ là tư liệu quan trọng cho công chúng nói chung, giới nghiên cứu và chuyên gia nói riêng.
MỤC TIÊU
Ấn phẩm: “Việt Nam & COP26: Cam kết – Dấn bước” trở thành tài liệu quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp và xã hội trong việc nghiên cứu, tìm hiểu về “phát triển xanh” tại Việt Nam trong 5 năm tới, và xa hơn.
Ấn phẩm: “Việt Nam & COP26: Cam kết – Dấn bước” được sử dụng như một sản phẩm truyền thông đối ngoại dành cho các cơ quan ngoại giao của Việt Nam tại các nước trên thế giới.
THÔNG TIN ẤN PHẨM
Chủ trì: Viện Báo chí và Truyền thông xã hội
Đồng chủ trì: Tạp chí Tài nguyên và Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường)
Tên ấn phẩm: “Việt Nam & COP26: Cam kết – Dấn bước"
Ngôn ngữ: Tiếng Việt – Tiếng Anh
Số lượng xuất bản (dự kiến): 3000 cuốn
Số trang (dự kiến): 580 trang
Khổ in: 19cm x 27cm
Thời gian hoàn thành (dự kiến): Quý I năm 2025
