Bảo đảm đáp ứng nhu cầu phối trộn xăng sinh học E10
Bộ Công Thương cho biết, ngay khi Thông tư số 50/2025/TT-BCT được ban hành, Bộ Công Thương đã phối hợp cùng các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề có liên quan triển khai ngay các nội dung của Thông tư như: Chuẩn bị nguồn cung xăng khoáng, E100; chuẩn bị cơ sở hạ tầng lưu chứa, phối trộn E10; nâng cấp, chuẩn bị hạ tầng phân phối xăng E10 đến người tiêu dùng.
Đến nay, về nguồn cung etanol (E100), với mức tiêu thụ xăng của cả nước khoảng 1 triệu m3/tháng, thì lượng E100 cần khoảng 100.000 m3/tháng, từ nguồn sản xuất trong nước hiện có khoảng 25.000 m3/tháng và nhập khẩu khoảng 75.000 m3/tháng về cơ bản, các doanh nghiệp đã chủ động để đáp ứng nhu cầu phối trộn.
Về năng lực phối trộn, theo ghi nhận từ báo cáo của các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, tính đến ngày 23/4/2026, cả nước có 13/26 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu đã và đang đầu tư hệ thống trạm phối trộn xăng sinh học, trong đó, có 3 doanh nghiệp, với công suất phối trộn là Tập đoàn xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) 455.000 m3/tháng (đang mở rộng lên 550.000 m3/tháng); Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOil) 320.000 m3/tháng; Công ty TNHH MTV dầu khí TP. Hồ Chí Minh (Saigon Petro) 120.000 m3/tháng. Tổng công suất của 3 doanh nghiệp này là khoảng 890.000 m3/tháng, với mức tiêu thụ xăng trung bình khoảng 1 triệu m3/tháng thì năng lực phối trộn của 3 đơn vị đã được cấp phép chiếm 89% lượng xăng cung cấp trong nước (nếu 100% là E10) và chiếm khoảng 96% lượng xăng cung cấp trong nước (nếu 85% là xăng E10 và 15% là xăng E5); có 10 doanh nghiệp đang chờ được cấp giấy phép để pha chế, phối trộn xăng E10 với công suất khoảng 297.600 m3/tháng.
Như vậy, nếu thêm 10 doanh nghiệp được cấp phép pha chế, phối trộn thì công suất pha chế, phối trộn của cả 13 doanh nghiệp đạt khoảng 1.178.600 m3/tháng, vượt nhu cầu pha chế, phối trộn (1 triệu m3/tháng) cho cung ứng xăng E5, E10 trong cả nước. Ngoài ra, nhà máy lọc hoá dầu Bình Sơn cũng có thể thực hiện phối trộn xăng sinh học E5, E10 với công suất khoảng 20.000 - 40.000 m3/tháng trong tháng 5/2026 và 70.000 - 90.000 m3/tháng từ tháng 6/2026 khi có yêu cầu.
Về hạ tầng phân phối đến người tiêu dùng, theo Bộ Công Thương, hạ tầng phân phối xăng dầu là khâu cuối trong chuỗi cung ứng, giữ vai trò quyết định trong việc đưa xăng sinh học E10 ra thị trường. Khác với sản xuất và phối trộn, hệ thống phân phối hiện nay đã được đầu tư đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, gồm kho đầu mối, tổng kho, cửa hàng bán lẻ và hệ thống logistics. Vì vậy, việc chuyển đổi từ xăng khoáng RON95 sang E10 chủ yếu là nâng cấp, điều chỉnh vận hành, không đòi hỏi đầu tư hạ tầng mới quy mô lớn.
Thực tế, toàn bộ hệ thống bán lẻ đã có kinh nghiệm kinh doanh xăng E5RON92, nên về cơ bản, có thể tiếp nhận và phân phối E10 mà không gặp trở ngại lớn về kỹ thuật. Hiện nay, PVOil đã thử nghiệm phân phối E10 tại Hà Nội và Hải Phòng từ đầu tháng 8/2025 và chính thức phân phối xăng E10 trên toàn hệ thống gần 1000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước từ ngày 15/5/2026. Petrolimex thử nghiệm bán E10 tại một số cửa hàng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, Vũng Tàu và chính thức phân phối trên toàn hệ thống từ ngày 20/5/2026. Các doanh nghiệp lớn đã vào cuộc và các đơn vị còn lại cũng đang chuẩn bị các phương án để tham gia lộ trình.
Thực tế phân phối xăng E5 trên toàn quốc từ tháng 1/2018 và thử nghiệm cũng như phân phối xăng E10 từ tháng 8/2025 ở một số địa phương và từ giữa tháng 5/2026 trên phạm vi toàn quốc của PVOil và Petrolimex, Bộ Công Thương và các doanh nghiệp đã phân phối xăng E10 chưa nhận được khiếu nại chính thức nào về chất lượng xăng sinh học E5, E10 hay các tác động tiêu cực đến hiệu suất hoạt động và tuổi thọ của động cơ từ phía người sử dụng xăng.
Để xăng sinh học thực sự hấp dẫn
Không chỉ dừng ở xăng sinh học E10, trong tương lai, VN sẽ tiếp tục nghiên cứu xăng E15, E20, thậm chí cao hơn nhằm tự chủ năng lượng, giảm phát thải và tạo đầu ra bền vững cho nông sản. Nhưng cũng vì thế, bước khởi động càng trở nên quan trọng để lộ trình chuyển đổi sắp tới và sau này sẽ nhanh chóng và suôn sẻ hơn. Đến giờ phút này, khi chỉ còn vài ngày nữa cả nước sẽ chuyển sang sử dụng xăng sinh học E10 thì băn khoăn lớn nhất của người tiêu dùng nói chung vẫn là giá. Giá xăng sinh học E10 hiện chỉ thấp hơn xăng khoáng khoảng 500 đồng/lít, một khoảng cách có thể nói là hết sức khiêm tốn, không đủ tạo sự hấp dẫn cho một sản phẩm nhiên liệu mới ra thị trường được đón chào nồng nhiệt, dù lợi ích của nó không ai phủ nhận.
Ở chiều ngược lại, xăng sinh học có tỷ lệ hao hụt cao hơn xăng khoáng là thực tiễn. Chúng ta cũng còn khoảng 10% tổng số lượng xe lưu hành trên thị trường là xe cũ khó thích nghi với loại xăng này, mà muốn sử dụng, người dân phải thực hiện một số thao tác kỹ thuật gây tốn kém ít nhiều. Đặt trường hợp giá xăng sinh học E10 hấp dẫn hơn, chẳng hạn thấp hơn xăng khoáng khoảng vài ngàn đồng mỗi lít, chắc chắn việc tự nguyện chuyển đổi sẽ nhiệt tình hơn, vui vẻ hơn và thuận lợi hơn. Những băn khoăn, lo lắng cũng vơi bớt phần nào.
Các cơ quan có thẩm quyền tất nhiên hiểu rõ điều này. Nên trước ngày phổ cập xăng sinh học E10 khoảng nửa tháng, Bộ Công thương đã đề xuất điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường nhằm tăng tính hấp dẫn và khuyến khích người dân sử dụng. Đề xuất này nếu được thông qua sớm chắc chắn sẽ tạo thuận lợi rất lớn cho bước khởi động chuyển sang xăng sinh học trên thị trường nhiên liệu Việt Nam. Chúng ta cũng đã có bài học kinh nghiệm từ xăng sinh học E5, cũng vì mức giá chưa được hấp dẫn nên khởi động khá tốt nhưng dần dần teo tóp và cuối cùng gần như biến mất trên thị trường.
Giảm thuế, phí, ngân sách có thể hụt thu một khoản ở giai đoạn đầu, nhưng cái lợi thì lớn hơn rất nhiều. Đầu tiên là chuyển sang xăng sinh học sẽ giúp Việt Nam chủ động nguồn cung nhiên liệu, đặc biệt trong bối cảnh thị trường thế giới biến động khó lường. Chúng ta đã và đang chứng kiến cú sốc xăng dầu khi chiến sự Trung Đông xảy ra và những tác động trầm trọng của nó lên thị trường nhiên liệu, hàng không, kinh tế thế giới, trong đó có Việt Nam. Thực tế gần 1 thập niên trở lại đây, cứ 1 - 2 năm thị trường xăng dầu lại có biến động.
Vì thế, chuyển sang xăng sinh học là cần thiết và cấp thiết để tăng khả năng chống chịu cho thị trường nội địa. Thứ hai là lợi ích về môi trường. Xăng sinh học có hàm lượng phát thải carbon ròng thấp hơn xăng khoáng, góp phần vào nỗ lực giảm phát thải, từ đó mang lại lợi ích sức khỏe lâu dài cũng như góp phần thực hiện cam kết của Việt Nam với thế giới về giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050. Chưa kể ethanol trong xăng sinh học được sản xuất từ các nguyên liệu tái tạo như sắn, ngô và mía, không chỉ góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia mà còn tạo dư địa phát triển các ngành này. Nói để thấy, lợi ích của xăng sinh học rất lớn, rất rõ ràng.
Nếu đề xuất giảm thuế, phí được thông qua sớm và giá xăng sinh học xuống mức hấp dẫn hơn khi chính thức triển khai đại trà vào đầu tháng 6 tới thì chắc chắn thị trường nhiên liệu Việt Nam sẽ khởi động giai đoạn mới một cách thuận lợi, suôn sẻ hơn, tạo đà cho việc nghiên cứu, đưa vào các loại xăng sinh học E15, E20 sau này.
Khơi thông nguồn lực, phát triển xăng sinh học bền vững
Các doanh nghiệp xăng dầu gấp rút chuyển sang bán xăng E10 trước thời điểm áp dụng đồng loạt từ ngày 1/6, trong khi Bộ Công Thương đề xuất loạt cơ chế thúc đẩy triển khai xăng sinh học. Ông Đặng Văn Dũng - Tổng Giám đốc phụ trách kinh doanh Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển INDEL (INDEL CORP) - cho biết, hiện phần lớn các cửa hàng xăng dầu của đơn vị trên cả nước đã chuyển sang bán xăng E10, chỉ còn 2 điểm tại khu vực Hà Đông và Ngọc Hồi tiếp tục bán nốt lượng xăng RON95 tồn kho. Lượng tồn hiện không còn nhiều và dự kiến sẽ được bán hết trong vài ngày tới.
“Dự kiến đến khoảng ngày 25/5, toàn bộ cửa hàng xăng dầu của chúng tôi sẽ chuyển đổi 100% sang bán xăng E10. Người dân cũng đã chủ động tìm hiểu về xăng sinh học E10, đặc biệt quan tâm tới chất lượng nhiên liệu, khả năng vận hành động cơ và mức độ thân thiện với môi trường. Nhiều người dân đánh giá việc sử dụng nhiên liệu sinh học là xu hướng cần thiết để góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Từ đầu tháng 4.2026 đến nay, doanh nghiệp đã bán được khoảng 250.000 lít xăng E10” - ông Đặng Văn Dũng nói.
Đại diện Petrolimex Sài Gòn cho biết, từ tháng 8.2025, doanh nghiệp đã tiên phong triển khai kinh doanh xăng E10 tại 36 cửa hàng bán lẻ trên địa bàn TP.HCM. Để chuẩn bị cho lộ trình chuyển đổi, công ty đã chủ động đầu tư, nâng cấp hệ thống kho cảng, năng lực phối trộn và xuất thủy bộ nhằm đáp ứng kế hoạch chuyển đổi hoàn toàn sang xăng sinh học thay thế xăng khoáng từ ngày 1/6/2026 trên toàn hệ thống cửa hàng bán lẻ và nhượng quyền.
Song song với đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp cũng chú trọng công tác kiểm soát chất lượng. Từ khi thí điểm bán xăng E10 tại 36 cửa hàng từ tháng 8/2025 đến nay, sản lượng tiêu thụ liên tục tăng và chưa ghi nhận phản hồi tiêu cực nào liên quan đến chất lượng sản phẩm. Theo doanh nghiệp, đây là tín hiệu tích cực cho thấy người tiêu dùng đang dần tin tưởng và yên tâm hơn khi chuyển sang sử dụng xăng sinh học E10.
Tương tự, Công ty TNHH MTV Dầu khí TPHCM (Saigon Petro) cho biết, đã bắt đầu cung cấp xăng E10 RON 95-III từ ngày 15/5. Tuy nhiên, sau ngày 31/5 mới dừng kinh doanh xăng RON 95-III.
TS Giang Chấn Tây - Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc (kinh doanh xăng dầu tại Vĩnh Long) - cho rằng, cần đặc biệt lưu ý đến yếu tố hao hụt trong kinh doanh xăng sinh học, một đặc điểm mang tính kỹ thuật đã được ghi nhận trong thực tế kinh doanh xăng E5, khi tỉ lệ bay hơi của xăng E10 cao hơn so với xăng khoáng. “Do đó, rất cần sự phối hợp giữa Bộ Công Thương và Bộ Tài chính trong việc nghiên cứu, xác định tỉ lệ hao hụt hợp lý để đưa vào cơ cấu chi phí. Đồng thời, cũng cần xem xét cơ chế bù đắp phù hợp đối với phần hao hụt phát sinh vượt mức thông thường, có thể lượng hóa cụ thể theo tỉ lệ (khoảng 0,6%), nhằm bảo đảm quyền lợi cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi” - TS. Giang Chấn Tây đề xuất.
Vừa qua, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ dự thảo nghị quyết nhằm tháo gỡ các vướng mắc để đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6. Bộ Công Thương đề xuất cho phép các thương nhân đầu mối xăng dầu được thuê dịch vụ thử nghiệm từ các đơn vị đủ điều kiện theo quy định để kiểm tra chất lượng xăng dầu, thay vì bắt buộc phải tự đầu tư phòng thử nghiệm riêng như hiện nay. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm chi phí đầu tư ban đầu cho doanh nghiệp trong bối cảnh nhiều đơn vị phản ánh chi phí xây dựng phòng thử nghiệm có thể lên tới hàng chục tỉ đồng.
Về giá bán, Bộ Công Thương đề xuất giao bộ này và Bộ Tài chính phối hợp xác định các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng E10 để phục vụ điều hành thị trường. Trong giai đoạn đầu, mặt hàng được lựa chọn công bố giá cơ sở là E10RON95-III.
Theo cơ chế đề xuất, giá cơ sở xăng E10 sẽ được tính toán dựa trên giá xăng RON95 trên thị trường thế giới, giá ethanol nhiên liệu (E100), cùng các chi phí phối trộn, vận chuyển, tồn trữ và các chi phí hợp lý khác. Trong đó, giá ethanol nhiên liệu sẽ do Bộ Tài chính xác định và thông báo để làm căn cứ tính giá.
Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ giao Bộ Tài chính nghiên cứu điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường theo hướng tạo chênh lệch giá đủ hấp dẫn giữa xăng sinh học và xăng khoáng.
Khánh An
